تعریف نوآوری اجتماعی

تعریف نوآوری اجتماعی

تعریف نوآوری اجتماعی

نوآوری اجتماعی یکی از راه‌های تغییر شرایط جامعه و زندگی مرد (مردمان کمتر برخوردار) است. این مفهوم در ایران کمتر جا افتاده است و این در حالی است که فرصت‌های زیادی برای گسترش آن در کشورمان وجود دارد.

تعاریف زیادی برای نوآوری اجتماعی وجود دارد اما در یک تعریف کلی می‌توان گفت که نوآوری اجتماعی به معنای پاسخ دادن به نیازهای اجتماعی با استفاده از ابزارهای اجتماعی است.

نوآوری اجتماعی در مورد «ایده» است ولی شامل هر ایده جدیدی نمی‌شود. منظور از کلمه اجتماعی، در نوآوری اجتماعی بدین معناست که ایده باید نسبت به راهکارهای موجود عملکرد بهتر و موثرتری داشته باشد، در قالب‌های مختلف محصول، خدمت یا روش تغییر ایجاد کند و سودش در وهله اول به جامعه و مردم برسد.

به بیان دقیق‌تر نوآوری‌های اجتماعی، ایده‌هایی هستند که برای پاسخ به نیازهای اجتماعی، روابط یا مشارکت‌های جدیدی ایجاد می‌کنند.

تعدادی دیگر از تعاریف نوآوری اجتماعی را نیز برای شما ارائه می‌دهيم:

رویکرد عملی: نوآوری اجتماعی به فعالیت‌ها و خدمات نوآورانه‌ای گفته می‌شود که با هدف برآوردن نیازهای اجتماعی برانگیخته می‌شوند و عمدتاً از طریق سازمان‌هایی که هدف اصلی آن‌ها اجتماعی است توسعه یافته و گسترش می‌یابند.

رویکرد سیستمی: نوآوری اجتماعی فرآیند پیچیده‌ای است که از طریق آن محصولات، فرایند‌ها یا برنامه‌های جدید معرفی شده و منجر به تغییر عمیق در امور روزمره می‌شوند.

موضع مدیریتی: نوآوری اجتماعی یک راه حل جدید برای یک معضل اجتماعی است که در مقایسه با راه حل‌های موجود مؤثرتر‌، کارآمدتر‌، پایدارتر و منصفانه‌تر عمل می‌کند.

رویکرد جهانی: نوآوری‌های اجتماعی، ایده‌های جدیدی (شامل محصولات، خدمات، بازارها، فرایند‌ها، مدل‌ها و …) هستند که هم نیازهای اجتماعی را بسیار مؤثرتر و کارآمدتر از جایگزین‌هایشان برآورده می‌کنند و هم اینکه منجر به ایجاد روابط یا مشارکت‌های اجتماعی جدیدی نیز می‌شوند.

پس از تعریف اصطلاح نوآوری اجتماعی و تبیین مفهومی آن، این سوال پیش می‌آید که ایجاد چنین ظرفیت بکری در جوامع ملی یا بین‌المللی قرار است به چه چیزی منجر شود؟ یا به بیان دقیق‌تر نقش نوآوری‌های اجتماعی چیست؟

تفاوت نوآوری تجاری و نوآوری اجتماعی

نوآوری تجاری به نیازی پاسخ می‌دهد که یا اصلاً به آن پاسخ داده نشده است و یا این که راه‌‌حل‌های موجود برای حل آن قانع‌کننده نبوده است. به عنوان مثال استارتاپ‌های اسنپ و تپسی به این دلیل به وجود آمده‌اند که هنوز به نیاز مردم برای جابه جایی راحت و سریع‌تر از نقطه‌ای به نقطه دیگری به‌ خوبی جواب داده نشده بود و این یک نوآوری تجاری محسوب می‌شود.

نوآوری اجتماعی هم یک نیاز یا دغدغه‌ موجود در دل جامعه را تشخیص می‌دهد ولی این نیاز و دغدغه، جنبه اجتماعی دارد که این اجتماعی بودن می‌تواند محیط زیستی، معیشتی و … باشد.

نقش نوآوری اجتماعی چیست؟

همانطور که در ابتدا هم گفتیم نوآوری اجتماعی، ابزاری از جنس باور و فرهنگ است که قصد دارد مشکلات و نیازهای اجتماعی را حل کند. در واقع نقش نوآوری اجتماعی این است که از طریق ایجاد و تقویت راه‌های جدید فکر کردن در خصوص روابط و مشارکت، راه ‌حل مواجهه با مشکلات جامعه را بهبود ببخشد.

کارآفرینان اجتماعی چه کسانی هستند؟

کارآفرینی اجتماعی با «طرز فکر» مرتبط است. کارآفرینان اجتماعی، برای ایجاد یک تغییر اجتماعی، راهکارهای جسورانه و خلاقانه‌ای را از طریق ساختن سازمان‌‌های جدید یا در سازمان‌‌ها و جوامع موجود، مطرح می‌کنند. البته ناگفته نماند که ایده کارآفرینان اجتماعی می‌تواند نوآورانه باشد یا نباشد.

از جمله خصوصیات بارز در یک کارآفرین اجتماعی، می‌توان به وجود یک دغدغه اجتماعی در او اشاره کرد. از این لحاظ می‌توان گفت که کارآفرین اجتماعی متمایز از کارآفرینان معمولی است که تنها یا بیشتر به دنبال جنبه‌های اقتصادی در پایان کار هستند.

کارآفرین اجتماعی در کنار اشتغال‌زایی، تولید ارزش‌ افزوده و ثروت‌آفرینی، به دنبال اثرگذاری مثبت بر اجتماع و حل مسائل حوزه‌های بهداشت و درمان، کودکان کار، راهنمایی و رانندگی، محیط زیست، ذخایر طبیعی و منابع آبی است.

البته سوءتفاهمی که اغلب درباره کارآفرینان اجتماعی بروز می‌کند وجود این نگرش است که منافع مالی برای آن‌ها بی‌اهمیت است. اما کسب سود نیز برای برخی کارآفرینان اجتماعی مهم تلقی می‌شود آن هم از این منظر که آن‌ها در پی اتکا به خود و افزایش اعتبار ایده‌شان هستند.

به طور خلاصه ویژگی‌های یک کارآفرین اجتماعی را می‌توان در زیر خلاصه کرد:

کارآفرینان اجتماعی دارای انگیزه‌های اجتماعی هستند و مردم و نیازهای اساسی جامعه در مرکز توجهشان قرار دارد.

 آن‌ها باور دارند که هیچ­ فردی مالک یک راهکار اجتماعی نیست. در عوض، این راهکار باید با همکاری جامعه تدوین شود تا پایداری و اثربخشی آن تضمین گردد.

 کارآفرینان اجتماعی می‌‌دانند که اثرگذاری، خط‌ مشی حوزه اجتماعی محسوب می‌شود. آن‌ها فقط بر نوآوری و اختراع متکی نیستند بلکه اثرگذاری را به اثبات می‌رسانند و در پی توسعه و گسترش کار خود هستند.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.